Teknelere binerek önce kanaldan içeriye yol alıyoruz. Manzara güzel. Keyfimiz yerinde.

İlk durak çamur banyosu! Tur operatörü şakavari bir şekilde çamura girmenin zorunlu olduğunu söylüyor. Ben bu esnada ne bahane bulsam da kimseyi reddetmeden şu işten yırtsam diye düşünüyorum.  Netice de kenarda gölge bir yerde güzelleşmek uğruna o feci havuza girenlerin önce çamurlanmalarını, sonra kurumalarını, en son da durulanmalarını bekliyorum. Kokusu bile dayanılmaz ne yalan söyleyeyim! 

Dönüşte kaya mezarlara yakın bir yerde motorları kapatarak fotoğraf çekiyoruz ancak Caunos antik şehrini gezmeden yolumuza devam ediyoruz.

Bu defa hedef Caretta Carettaları görmek. Planımız bu dev su kaplumbağalarını mavi yengeçlerle kandırmak. Hatta o yengeçlerden biraz da kendimiz için sipariş verip midemize indirmek. Caretta Carettalar önce biraz nazlanıyorlar. O kadar yengeç atıyoruz suya kafalarını bile çıkarmıyorlar.  Ancak tam gitme vakti yaklaşınca bir ikisi bizi yolcu etmeye geliyor. Tabi o heyecanla fotoğraf falan çekemiyoruz  

Mavi yengeçler piştikten sonra kırmızıya dönüyorlar. Tat olarak ben diğerlerinden farkını hissedemedim ya da belki de benim cahilliğim bilemiyorum.

Yengeçlerin ardından İztuzu Plajında kendimizi dalgalara bırakıyoruz. Oynuyoruz da oynuyoruz. İçimiz dışımız kum dolana kadar sudan çıkmıyoruz.

Dönüş yolunda, hazır tam da önünden geçerken tur otobüsünden Göcek’te indik.  Altı tane marinası ile teknesi olmayan kimseye yüz vermeyen Göcek bu defa gözüme eskisi gibi büyüleyici gelmedi nedense.  Bundan 3-5 sene evvel en büyük hayalimiz Göcek’te bir ev, bir de marinaya bağlı tekne iken birden o hayal de çekiciliğini yitirdi gözümde. Acaba kalıp akşam yemeğini burada yesek mi diye bakındık ama çok enteresan gelmeyince vakitlice Fethiye’ye dönüverdik. İşte Göcekten bir iki kare burada.

Ben Kayaköy’e doyamamış olmanın verdiği iştahla Gemile Koyu, Gemile Adası ve Afkule tarafına gitmeyi önerirken, Adam o kadar günün yorgunluğu ile fazla çaba harcamadan kısa sürede ulaşabileceğimiz Oyuktepe tarafındaki koylardan birine gitmeyi teklif etti. Adamın fendi kadını yendi ve biz pansiyonun önünden geçen Karagözler dolmuşlarından birine atlayarak Aksazlar, Küçük Samanlık ve Büyük Samanlık koylarından sonra gelen Kuleli Koyuna yollandık. 

Aman ne iyi etmişiz…. Sessiz, sakinnnnn, huzurlu bir koy. Suyu cidden pırıl pırıl. Taşlık olmasının etkisiyle bulanık değil. üstelik belediyenin işlettiği bu plaja akıllılık edip şezlong ve şemsiyelerin yanı sıra daha geniş ve konforlu olan 3-4 kişilik çardaklardan da koymuşlar.  Denize girip çıktıktan sonra güneşten kavrulmadan, gölgede kitabınızı okuyabileceğiniz, müzik dinleyebileceğiniz, isterseniz uyuyabileceğiniz bir ortam yaratmışlar. Arkada bir restoran var. Yiyecek içecek ihtiyacınızı karşılayacak burada mevcut. Yalnız elektrik olmadığı için kredi kartı geçmiyor. O nedenle yanınızda nakit para taşıyın mutlaka. İşte fotoğraflarla Kuleli koyu…

Bundan sonraki yazıda bu defa Dalyan’a gidiyoruz. 

Daha Fethiye’ye gitmeden Kabak Koyu’nun ününü duymuştuk. Hatta Kelebekler Vadisine benzediği, pırıl pırıl masmavi suları ve el değmemiş doğası ile rüya alemine benzer bir yer olduğu hem yakın çevremizden hem de çeşitli web sitelerinden edindiğimiz bir bilgi idi.  Adam Kabak Koyunu duyduktan sonra epeyce uzun bir süre beni tüm tatili orada geçirmek konusunda ikna çalışmalarına başladı. Ancak ben çok da doğa insanı olmadığımı, börtü-böcek, yılan-çıyan arasında ona da huzur vermeyeceğimi anlatınca bu defa rotayı Fethiye merkez’e çevirmiştik.  Kabak koyu da günü birliğine ziyaret edilecek bir mekan olarak planda yerini almıştı. 

Gerek bize anlatılanların gerekse gördüğümüz fotoğrafların heyecanıyla bir öğle vakti Fethiye’den Faralya dolmuşuna atladık. Yolculuk nerede ise 1 saat sürüyor ve ücret 6 TL.  Faralya Kabak Koyunun tepesindeki köyün adı. Tepesindeki diyorum çünkü Kabak da tıpkı kelebekler Vadisi gibi  derin bir vadinin denizle buluştuğu noktada yer alıyor. Kelebekler Vadisinden farklı olarak Kabağa  karadan da ulaşılabiliyor. Dolmuş yolculuğunun epeyce eğlenceli olduğunu söyleyebilirim, çünkü Ölüdeniz’i geçtikten sonra doğu istikametinde Kelebekler Vadisi yönüne giden sahil yolu özellikle de pencere kenarında oturuyorsanız size roller coaster yapıyormuş hissi veriyor. Dolmuşun lastiklerinin nerede ise 30 cmlik bir aralıkla uçurum kenarındaki virajları aldığını görmek insanın içini hoplatıyor desem yalan olmaz! Ama kafanızı azıcık yukarı kaldırırsanız şu aşağıdakine benzer manzaralarla karşılaşıyorsunuz. Sizce de değmez mi? 

Dolmuştan son durakta indikten sonra iki seçeneğiniz var. Ya kırmızı beyaz  işaretleri takip ederek, patikadan yaklaşık 20 dakika gibi bir sürede deniz kıyısına ineceksiniz. Ya da yukarıda sizi bekleyen traktörden bozma arazi arabasına binerek 5 TL karşılığında tozlu ve bol dönemeçli bir yoldan koya ulaşacaksınız. Buradaki en önemli detay yürüyecekseniz ayağınızda sağlam bir ayakkabı olması. Aksi takdirde parmak arası terliklerinizin parçalanarak sizi yarı yolda bırakabileceğini göz önünde tutmalısınız.

Biz önceden neyle karşılaşacağımızı bildiğimizden spor ayakkabılarımızı çantaya atmıştık ve böylece gayet eğlenceli bir yürüyüşle koya ulaştık. İnerken arada durarak nefes kesen manzaranın tadını da çıkardık. 

Aşağı inerken gözünüze ilk çarpan şey gerçekten de el değmemiş bir doğa  ve aralara serpiştirilmiş gibi duran bungalow evler oluyor. 6-7 civarı kamping alanı var yanlış hatırlamıyorsam. Kimisi tepelerde kimisi sahile daha yakın konumda konuşlanmışlar.

İnişi tamamladığınızda sizi taşlık bir sahilin beklediğini görüyorsunuz. Çardakların altında güneşlenen insanlar ve hemen denizin kenarındaki bir tesis de göze çarpıyor. Arka tarafta ise iniş sırasında tepelerde gördüklerimizden daha konforluymuş gibi görünen bungalov evler görünüyor.

Sahilde çardakların altında yerimizi aldıktan sonra çok da fazla bekleyemeden kendimizi suya attık. Böyle bir yerde yüzmenin keyfine doyum olmayacağını düşündünüz değil mi?

Biz de öyle düşündük ancak gelin görün ki denizin dibinin kocaman taşlar dolu olmasına karşın ve koyun nerede ise hiç dalga almamasına rağmen suyun bulanıklığı ilk gözümüze çarpan şey oldu. Hatta sadece bulanıklık da değil daha dikkatli bakınca çakıl taşlarının üzerine yapışmış zift partikülleri ile müşerref olduk!

Biraz yüzüp açıklardaki durumu kontrol ettikten sonra çıkalım yine gireriz demiştik ki ben kıyıya vurmuş bembeyaz yaklaşık 30 cm çapında bir deniz anası keşfettim. Zaten o dakikadan sonra beni bir daha o suya sokmak da mümkün olmadı ve benim gözümde güzelim turkuazın rengi aynen şu renge dönerek soldu!!!!

Kuruduktan sonra arkadaki tesisi gezip duş yapıp giyindik ve aşağı inmeden önce edindiğimiz Traktörcü abinin cep telefonunu arayarak yukarı çıkacağımızı söyledik. Traktörcü amca 2 kişiyseniz 20 TL’ye çıkarırım 5 kişi olursanız adam başı 7,5 TL  olur dedi! Rekabetin olmadığı piyasada, güneşin tepenize işlediği saatlerde yamaç yukarı tırmanmaya üşenirseniz tavuk misali yolunmanız normal tabi

Neyse abi geldi. Yanımızda iki İtalyan turistle birlikte atladık 4 kişi. ve tozu dumana katarak şuı aşağıda gördüğünüz yoldan yukarı tırmanmaya başladık.

Yukarı çıkınca abiye sana adam başı 5 tl yeter diyerek Fethiye dolmuşuna atladık. Özetle Fethiye’de tatil yapıyorsanız, her şey için pazarlık etmelisiniz. Tutturabildiğine durumunun en geçerli olduğu tatil yörelerinden biri sanırım burası. 

Sonuç olarak Kabak bizim için hayal kırıklığı oldu. Bu kadar muhteşem bir koy nasıl bozdura bozdura harcanır bunu görüp efkarlandık. O nedenle dönüşte kendimizi Hisarönü’ndeki publardan birine atıp bir kaç bira yuvarladık. 

Bir sonraki yazıda Kuleli koyunda görüşmek üzere…

Fotoğraf Google Görsellerden alınmıştır.

Yukarıda Fethiye körfezini detayları ile görüyorsunuz. Fethiye limanından çıkan tekneler haritadan da rahatlıkla görebileceğiniz üzere iki farklı istikameti izliyorlar. Bunların bir kısmı 12 Adalar turu adı altında Göcek ve civarındaki adaları turlarken, diğerleri güneye saparak Ölüdeniz, Kelebekler Vadisi tarafına süzülüyorlar. Kelebekler Vadisi Turları genelde Ölüdenizden kalkıyor.

Biz bir defa 12 Ada Turu bir de Ölüdeniz istikametinde küçük koylar turu yaptık bu tatilde. Bana sorarsanız 12 Adalar turuna gideceğimize iki kez ufak koylar tutu yapsak çok daha makul olurdu. Bunun en büyük sebebi, 12 Adalar turunda uğranılan tüm koyların aşırı kalabalık olması, ayrıca suyun da bizim beklediğimizden çok daha kirli olmasıydı.  Çok üzücü bir durum bu gerçekten de!  Çok değil bundan sadece 3-4 sene öncesine kıyasla bile bu güzelim mavi suların daha kirli olduğunu görmek insanı kahrediyor. Turizmin gelişmesi iyi, tekne turizmi elbette ekonomik açıdan önemli ancak böyle bir paha karşısında para kazanmak cinayet gibi bir şey. Altyapı ve bilinç eksikliğinin sonuçları bunlar.

Bir başka konu ise artık eskisi gibi bu teknelerin sizi Bedri Rahmi ve Kleopatra koylarına götürmüyor olması! Konuştuğumuz hemen hemen her tekne sahibi bunun için başka bahaneler uydurdu. Kimi yasak dedi. Kimi sadece haftalık tur yapan teknelere açık dedi. Kimi ise uzak kalıyor, pahalı oluyor o yüzden götürmüyorlar dedi. Özetle kim doğru söylüyor kim yalan o da belli değil!

12 Adalar turu bizim için hayal kırıklığı yaratsa da küçük koylar turundaki berrak sular ve leziz yemekler ilk tekne turunun yarattığı hayal kırıklığını sildi attı. Ne kadar az kalabalık o kadar iyi servis, az gürültü, sakin tenha koylar ve daha keyifli zaman. O nedenle gereğinden büyük teknelerle tura çıkmamak en iyisi…

Çok yüzdük biraz yemek!

Şimdi biraz daha yüzelim..

Ankara’nın ayazında bu güneşli resimlere bakmak gibisi yok gerçekten de! Bir sonraki yazıda biraz da güzelim koylara bakacağız…

Fethiye merkezden dolmuşa bindiniz 4,5 TL verdiniz.Yaklaşık 14 kmlik inişli çıkışlı bir yolculuğun ardından Ölüdenizdesiniz. 4,5 TL’de Ölüdeniz girişinde verdiniz. Ardından şemsiyeye 6TL, şezlonga da 6TL verdiniz  ve balık istifi durumundaki plajda bir yer buldunuz.  Lagün tarafı tam felaket, su sığ ve kalabalıktan dolayı iyice bulanık. Çoluk çocuk  bağırışıp çığrışmakta. Daral geliyor insana. Eğer daha önce gitmedi iseniz gidin görün. Belce kız tarafında bir yer bulun kendinize.

Biz lagün dışında Ölüdeniz’e ününü kazandıran turkuaz rengi kıyıda denizin hemen dibinde bir yer bulduk kendimize. Baba Dağından atlayan paraglidingcileri izledik, fotoğraflarını çektik. Ancak 1 bilemediniz 2 saat sonra eh yeter bize burası haydi gidelim dedik! 

O sırada Ölüdenize kadar gelmişken bizim açımızdan yapılacak en akıllıca şeylerden biri Kayaköy’e gitmekti. Saat yavaş yavaş yavaş 4-5 sularına geliyordu.  Bir heyecan dolmuşa binip kendimizi Hisarönüne attık. Buradan da Kayaköy’e yollandık.

Tepeye çıkmadan önce köyün girişindeki bir çay evinde mola verdik.

Vakit biraz daha geçti ve böylece biz tam zamanı diyerek tepeye tırmandık ve karşımıza çıkan hayalet köyün boyutu bizi şaşkına çevirdi. Yabancıların Kayaköy’e neden ghost village dediklerini de böylece anlamış olduk. Bütün Fethiye tatilimiz boyunca bizi en çok etkileyen yer sanırım burası oldu. 

Kayaköy eski bir Rum yerleşimi. Anadolu Rumları tarım yapılmaya elverişli araziye ev kurmazlarmış. O yüzden Kayaköy’ün aşağısındaki düzlük arazileri ekip biçerken, bu taşlık tepelere de evlerini köylerini kurmuşlar. Tam 3500 tane ev var burada. Köy demek ne derece doğru bilmiyorum çünkü 1922 yılına kadar 25.000 nüfusu barındırıyormuş! Eski ismi Levissi. Kurtuluş Savaşının ardından yapılan mübadele sonucunda köydeki Rumlar Yunanistan’a giderken, Batı Trakyalı Türkler de buraya yerleştirilmiş. Köyün yeni ahalisi hiç biri diğerinin ışığını kesmeyen bu taş evleri beğenmeyerek aşağıdaki düzlüğe yerleşmeyi tercih etmiş. Böylece burasıu gerçek bir hayalet köye dönüşmüş. 

Köyün diğer ucunda bir de sanat kampı var.  Alternatif tatil yapmayı düşünenlere duyurulur. Bir sonraki yazıda yaptığımız tekne turlarına bakalım diyorum

Bu yıl Adamla tatil planı yaparken yine epey zorlandık… Önce aklımızda Çanakkale’den başlayarak bütün Ege’yi dolaşmak vardı, ardından gözümüz yine Türkiye’nin güneybatı ucuna takıldı. Bu defa geçen yılki kadar milimetrik bir planlama yapmadan yola çıktık. Aslında biraz da hazırlıksızdık ama geçen yılın altında kalmayan bir tatil oldu bizim için.  Plan önce Fethiye’ye gidip ardından Kalkan ve Kaş tarafına devam etmekti. Bu benim Fethiye’ye 3 ya da 4. gidişim olmasına rağmen aslında bölge konusunda epeyce cahil olduğumu da fark ettim.  Adam da benimle aynı fikirde olunca planın geri kalan kısmını iptal ederek Fethiye’de kaldık.  Geçen yıl Datça-Marmaris-Kaş şeklinde çizdiğimiz tatil rotasında eksik kalan Fethiye-Göcek bölgesi de böylece tamamlanmış oldu.

Az önce Fethiye’nin gezilecek görülecek çok yeri var dedim ya, bu yerler bir o kadar da birbirine uzak mesafedeler. O nedenle Fethiye’de kalınacaksa kalınması en mantıklı yer neresi bilemiyorum. Sanırım tercihlere göre değişebilecek bir durum bu. Biz bu defa şehir merkezinde kalmayı tercih ettik ve her günü bambaşka bir aktivite peşinde geçirdik. Fethiye’nin içinde pansiyon fiyatları 30-40 tl civarında seyrediyor. Hepsinde açık büfe kahvaltı dahil. Bu arada şehir fırsatı vs. gibi siteleri takip etmekten de geri kalmayın zira bizim yakaladığımız gibi 3 yıldızlı gayet eli yüzü düzgün bir otelde yarım pansiyon  55 tl’ye konaklayabilirsiniz. Dışarıdaki aktivitelere epeyce para harcayacağınızı düşününce konaklama konusunu ne kadar makul fiyata hallederseniz sizin açınızdan o kadar mantıklı olur.

İlk kaldığımız Otel Ata Park  oldu.  Tersaneler tarafında, Karagözler mevkiindeki bu otelden gayet memnun kaldık. Sabah kahvaltımızı edip çıktık, bütün günü çeşitli outdoor aktivitelerle geçirdikten sonra dışarıda ne yiyeceğiz diye düşünmeksizin otelin açık büfesine yumulmak doğrusu bizi epey rahat ettirdi. Odaları temiz, konforlu, deniz manzaralı.

Başlangıçta tatilin Fethiye kısmını kısa tutmayı planladığımızdan sadece 2 günlük rezervasyon yaptırmıştık. O nedenle  3. gün sabah bu otelden ayrıldık ve kendimizi  yaklaşık  500 metre ilerideki Fethiye Guest House‘da bulduk. Resepsiyonda bizi kızıl saçlı Avustralya’lı Jackie karşıladı. Geriye kalan 5 gece boyunca dünyanın pek çok farklı bölgesinden genç insanların tercih ettiği bu pansiyonda kaldık. Yeri geldi dışarıda yemek yedik, sıkıldığımızda Migros’tan alışveriş yapıp, pansiyonun deniz manzaralı balkonunda kendi soframızı kurduk. Pek çok  insanla tanıştık, hoş muhabbetler ettik, çok eğlendik.

Fethiye gerçekten de cennet gibi. Türkiye’nin en güzel kıyılarından biri. Ancak doğal güzellikler açısından sahip olduğu avantajı sağlıklı bir hizmet sektörü ile birleştirememiş olması en büyük handikapı. Bölgede yapılabilecek tüm aktiviteleri bitirmek aşağı yukarı 10 günü alır sanki. Biz tam bir hafta kaldık ve bir 7 gün daha kalsak yine de sıkılmazdık gibi glyor bana. Öte yandan, gezilecek, görülecek noktalar birbirinden son derece uzaktalar. O nedenle bizim gibi arabasız seyahat ediyorsanız gün sonunda cebinizdeki paranın hatırı sayılır bir kısmını dolmuş ve teknelere verdiğinizi göreceksiniz. O nedenle bence araba ile gitmek gerçekten büyük rahatlık sağlayacaktır.

Fethiye ile ilgili bu kadar pratik bilgiden sonra gelelim biraz da tarihçesine Antik çağdaki ismi Telmessos olan Fethiye o zamanlar kahinler kenti olarak bilinirmiş. Telmessos Amfitiyatrosu bugünkü limanın bulunduğu bölgede hemen yol üstünde öylece duruveriyor. Denizin dibindeki bu tiyatro söylendiğine göre bir zamanlar 6000 kişiye hizmet veriyormuş.

Tiyatronun önünde yürümeye devam edip az ilerde kafanızı hafifçe yukarı kaldırdığınızda Amintas kral mezarlarını görüyorsunuz. Bu kadar yakınına gelip de görmeden gitmek olmaz diyerek doğrudan merdivenlerden tırmanmaya başlıyorsunuz. Sakın yanınıza yedek su almadan yazın o sıcağında yukarı çıkmayın! Ciddi anlamda öldürücü bir tecrübe olur!

Tepeye çıkınca oturup Fethiye’yi seyre dalmak şart. Hem o kadar yol geldiğinize değdiğini görüyorsunuz hem de kayalara oyulmuş mezarların gölgesinde dinleniyorsunuz.

Tepede dilediğinizce oturduktan sonra yukarı yeni çıkan turistlere yer açmak için ara ara dönerek arkamıza bakarak inişe geçebilirsiniz.

Şehir turunun bundan sonraki bölümünde bizim göremediğimiz Fethiye şehir müzesini ziyaret edip bölgedeki antik şehirlerden çıkarılan kalıntıları görebilirsiniz.  Farklı bir alternatif ise Paspatur Çarşısını gezip ardından Balık Pazarında yemek yemek olabilir. Paspatur turistik her türlü eşyanın-hediyeliğin satıldığı rengarenk bir çarşı. Çarşının ortasındaki avlu ise dinlenip bir şeyler yiyebileceğiniz restoranlarla dolu.

Güneşli ve ılık günlerin hasretiyle giriş yazısını burada noktalıyorum. Bir sonraki yazıda Fethiye’de neler yaptık, neler ettik  onları anlatacağım. 

Belki de pek çoğunuzun yıllar önce izlediği Finding Neverland’den bahsediyorum. Hani şu Peter Pan masalı, Johnny Depp’in müthiş filmi.  Yapamazsın edemezsincilere, hayatın kirli, küçük hesaplarına, yalan ve dolanlarına meydan okuyan bir masal. Sadece Peter Pan’dan dolayı değil. Gülmeyi unutan büyümüşlere, çok ciddilere, sert  bakışlılara, kötümserlere, inanmayanlara, hayal kuramayanlara  neşenin, gerçek bir kahkahanın ne olduğunu hatırlattığından dolayı.

Film birbirinden müthiş oyuncularla dolu: Johnny’nin yanında Kate Winslet, Dustin Hoffman ve başka August Rush ve Charlie and the Chocolate Factory’den hatırladığımız cidden çok etkileyici bir çocuk karakter olan Freddie Highmore. Film daha önce yazdığım Big Fish ve Secondhand Lions’a benzer hisler uyandırmakla birlikte çok daha etkileyici. Beğendiğim çok sahnesi var ama filmin sürprizlerini bozmamak için hiç birini burada yazmak istemiyorum.

Bu filmi izleyin hem de hiç zaman geçirmeden, bekletmeden. Özellikle de inanmaya, hayal etmeye ihtiyacınız varsa… ki bence bu hepimizin her zaman duyduğu bir ihtiyaç galiba.

Yarın sabah erken vakitte güzel bir kahvaltıyla şenlendirsek diyoruz günümüzü, yeni yılın ilk gününden maksimum faydalansak.. her saniyesini değerlendirsek..  İlk günü gibi 2012′yi de çok dolu dolu yaşasak, tek bir saniyesini ziyan etmesek…

Umarım yeni yıl hepimize çok uğurlu gelir… Hayatta istediğimiz her şeye dikkat etmeliyiz çünkü oluyor derdim hep… Bu yıl bir kez daha bu düşüncenin ne kadar doğru olduğunu anladım. Gerçekten isteyince, konsantre olunca, enerjimizi bölmeden o istediğimiz şeye yönlendirince gerçekten de oluyor… 2011 benim çok radikal kararlar almamı sağlayan bir yıl oldu… Beni zorladı.. düşündürdü… ve harekete geçirdi… İşte sırf bu yüzden bile iyi bir yıldı… 2012′de aldığım bu kararların en güzel şekilde sonucunu görmek, yaşamak ve tatmak için sabırsızlanıyorum… Yeni heyecanlarla dolu, çok fazla şey öğreneceğim, yeni insanlar tanıyıp, yeni yerler göreceğim bir yıl olsun istiyorum.Tabi sevdiklerimle, sağlıkla ve huzurla…

Nice Mutlu Yıllara…

Peki başka neler yapıyorum?

True Blood’ın dört sezonunu izledim. Başkalarını bilmem ama ben sevdim.

Orhan Pamuk’un Istanbul-Hatıralar ve Şehir kitabını okuyorum.

Marks&Spencerdaki 25 ML’lik minicik parfümleri çok sevdim. Bohemia’ya bayıldım.

Bir ara çok kızdığım Okan Bayülgen’i her akşam izler oldum. TV8′e geçtiğinden beri Okan’ı seviyorum.

Şimdi gidiyorum.. Ama bu sefer çabuk dönücem

İtalyan mutfağını sevmeyen var mıdır? Kim hayır diyebilir şöyle domates soslu bir tabak dumanı üzerinde spagettiye? Bu yıl Haziran ayında Oxfam tarafından açıklanan bir araştırma sonuçlarına göre dünyanın en sevilen yemeği makarna seçilmiş. İkinci sırada pilav, üçüncü sırada ise pizza yer almış. Durum böyle iken tüm dünyanın en sevdiği mutfağın İtalyan mutfağı olduğunu söylemek sanırım çok da abartılı olmaz. İş ya da tatil amaçlı yurtdışı seyahatlerimizde İtalyan restoranlarına uğrama sıklığımız nedir mesela? Yöresel mutfakları tercih edenler dahi eğer seyahat süreleri uzun ise diğer dünya mutfaklarının karmaşık tatları yerine, lazanyanın, pizzanın, türlü çeşit makarna hamurunun buğusuna karışan fesleğen, domates, kekik kokularının büyüsüne kapılıp gitmez mi?

Yönetmenliğini Campbell Scott ve Stanley Tucci’nin yaptığı 1996 yapımı Büyük Gece bizlere nefis bir İtalyan lezzetleri şöleni sunuyor. Stanley Tucci ve Tony Shalhoub’un Secondo ve Primo kardeşler olarak başrolünü paylaştıkları filmde  Marc Antony’i garson Cristiano rolünde ve Isabella Rossellini’yi ise Secondo’nun metresi rolünde izleme şansını buluyoruz. Big Night 1950′lerde İtalya’dan Amerika’ya büyük ümitlerle gelmiş iki kardeşin hikayesini, büyük umutlarla açtıkları restoranları Paradise’ı, rakip restoranları, aşklarını ve ilişkilerini anlatıyor.

Film İkinci Dünya Savaşı sonrasında seri üretimin yaygınlaştığı, tüketim alışkanlıklarının değişmeye başladığı, orta sınıfın güçlenip genişlediği dönemde geçiyor. Büyük evler ve arabalar ile birlikte Amerikan toplumunun hızlı tüketime yönelmeye başladığı zamanlar bunlar. Bu dönemde Avrupa’dan gelen göçmenler kendilerine temiz bir sayfa açıp, yeni bir hayat kurmaya çalışırken, pek çokları da Amerikan rüyasının peşinde koşuyorlar.

Wikipedia kaynaklarına göre 1820-2004 yılları arasında İtalya’dan Amerika’ya göç eden İtalyanların sayısı 5,5 milyon. Göçün önemli bir bölümü 1880-1920 yılları arasında gerçekleşmiş. Bu dönemde yaklaşık 4 milyon İtalyan’ın Amerika’ya göç ettiği söyleniyor. Göçlerin %80’inin ise güney İtalya’nın özellikle Sicilya ve Campania bölgelerinden olduğu biliniyor. İtalya’nın birleşmesinden pek az fayda gören, tarımla geçinen, nüfus artış hızı yüksek, ekonomik açıdan geri kalmış güneyli İtalyanlar Amerika’ya ilk gittikleri dönemlerde vasıfsız, sıradan işgücü olarak kullanılıyorlar. Zor zamanlar geçirmekle birlikte 1990’lara gelindiğinde İtalyan Amerikalıların yaklaşık olarak %65’inin yönetici, profesyonel ve beyaz yakalılardan oluştuğu görülüyor.  Günümüzde 17, 8 milyon Amerikalının İtalyan kökenli olduğu tahmin ediliyor.

Özellikle 1880-1921 arasındaki erken göç döneminde güney İtalya’dan göçenler Amerikan toplumunda gerek beslenme alışkanlıkları gerekse de yaşam biçimleri ile ürkütücü bir hava yaratmışlar. Makarna, sert peynirler, sebzeler, meyveler ve en kötüsü de sarımsakla beslenen bu göçmenler dönemin Amerikan sosyal bilimcileri ve beslenme uzmanlarını dehşete düşürmüşler. Zira bu dönemde İtalyanların bolca tükettiği yeşil sebzeler ve meyveler besin değeri çok düşük ve gereğinden pahalı olmaları gerekçesi ile çok da değerli görülmüyormuş.

İtalyanlar bu uyarıları dikkate almak şöyle dursun yeni kıtada bulamadıkları sebzeleri, otları, meyveleri kendi bahçelerinde yetiştirmeye koyulmuşlar. Kışlık konserve yapmışlar, kurutulabilenleri kurutmuşlar. Ancak İtalya’daki kadar çok çeşitliliği yakalamaları da mümkün olmamış. O nedenle İtalya’ya kıyasla oldukça bol bulunan fiyatı da makul seviyelerde gezinen kırmızı et mutfaklarına daha çok girer olmuş. Tatlılar ve kekler bunu izlemiş. Öte yandan pek çok İtalyan göçmeni manavlık yapmaya başlamış, domates salçası, kekik, sarımsak, zencefil, rezene yavaş yavaş Amerikan mutfaklarını lezzetlendirir olmuş.

Bu nedenle İtalyan-Amerikan mutfağının güney İtalyan mutfağını temel alıp buna kırmızı eti eklediğini söylemek yanlış olmaz. İşte İtalya’da bilinmeyen ancak 20. Yüzyılın başlarında New York civarına yerleşen İtalyan göçmenlerin Amerikan damak tadına uygun şekilde reçetelendirdikleri “Köfteli Spagetti” de bu dönemin gözde tariflerinden biri.

Görsel http://fortheloveofcooking-recipes.blogspot.com/2010/06/spaghetti-and-meatballs.html adresinden alınmıştır.

İtalyan göçmenler yeni hayatlarına uyum sağladıkça yemek alışkanlıkları da değişerek deyim yerinde ise asimile oluyor ve bu yeni mutfak anlayışını benimseyip, sahipleniyorlar. Bu sırada Amerika’daki irili ufaklı makarna imalathanelerinin sayısı artmaya başlıyor. Özellikle savaş yıllarında son derece ucuz ve besleyici olan domates soslu spagetti konserve kutulara girerek market reyonlarında yerini alıyor. Açılan spagetti restoranları mavi yakalı işçileri köfteli spagetti ile doyururken, Büyük Buhranla birlikte spagetti seçim olmaktan çıkarak bir zorunluluk haline geliyor. Bu dönemde alt sınıfa hitabeden İtalyan lokantaları İkinci Dünya Savaşı sonunda popüler kültürün bir parçası haline gelerek, bol gürültülü, hareketli, pizza ve makarnanın yanı sıra klasik Amerikan damak tadına uygun ızgaraların, patates pürelerinin,  kızartmalarının servis edildiği yerlere dönüşüyor.

Gittikçe ticarileşen, popülerliği ve karlılığı artan bu restoranların ve İtalyan mutfağının gerçek kültürel mirasını ne derece temsil ettikleri tartışıladursun, güzel sofra sahneleriyle dolu Büyük Gece İtalyan aksanı ile İngilizce konuşan göçmenlerin hikayesini eski dünyanın değerleri ve gelenekçiliği ile yeni dünyanın ticari düzeni ekseninde anlatıyor bizlere. Hikaye Paradise adını verdikleri restoranlarında Amerikalılara hakiki İtalyan lezzetlerini sunmak isteyen Primo ve Secondo’nun hikayesi.

İki kardeşin büyüğü olan Primo geleneksel İtalyan tariflerini en ince detayına kadar uygulayarak, ortaya kusursuz lezzetler çıkaran bir mutfak sihirbazı. Primo için yemek yapmak da, yemek de ibadet etmek gibi. Ancak lezzet konusundaki bu mükemmeliyetçiliği fırsatlar ülkesi Amerika’nın ticari mantığına pek de uygun değil. Primo tıpkı mutfakta olduğu gibi aşkta da naif bir tutum sergiliyor. Aşık olduğu çiçekçi kız Ann’e olan ilgisini belli etmek konusunda çok utangaç.

Amerika’nın ona yeni fırsatlar sunacağına gönülden inanan Secondo ise iş adamı mantığını benimsemeye hazır ve sabırsızlıkla kendi Cadillac’ına bineceği günü bekliyor. Primo’dan daha akıcı konuştuğu İngilizcesi Secondo’nun Amerika’yı çoktan benimsediğinin bir başka göstergesi. Ağabeyinin mutfak konusundaki dehasını takdir ederken o kadar idealist olmanın gereksizliğine de inanıyor. Sebep ise aslında çok basit. Ödenecekler faturalar ve bankalara borçlar kapıya dayanmış. Artık bir an önce para kazanmaya başlamaları lazım. O nedenle sosisli sandviç ve kızarmış biftekle beslenmeye alışmış Amerikalılara onların istediğinden daha fazlasını vermenin gereksiz olduğunu düşünüyor. Öte yandan, aşk konusunda kafası iki kadın arasında bölünmüş durumda. Bir yanda kız arkadaşı Phyllis, bir yanda ise evli bir kadın olan Gabriella ile aralarındaki çekim Secondo’yu bu konuda da ikircikli bir durumda bırakıyor.

Filmin ilk dakikalarında Paradise’a yemek yemeye gelen çift ile Secondo arasındaki diyalog gerçekten de ilgi çekici. Primonun ata yadigarı bir tariften yola çıkarak hazırladığı deniz ürünlü risottoyu yeterli bulmayan kadın ekstradan köfteli spagetti siparişi vermek istiyor. Secondo menülerinde köfteli spagetti olmadığını söylediğinde ise spagettinin yanında başka bir şey servis edip edemeyeceklerini soruyor. Burada Secondo’nun verdiği cevap çok manidar: “Hanımefendi spagetti bazen yalnız kalmak ister.”

Geleneksel İtalyan tatlarını bozmadan sunma isteği ve kabarık borç hesabı arasında sıkışıp kalan Secondo son çare olarak kendileri gibi bir İtalyan göçmeni olan ve kendisiyle aynı adı taşıyan restoranı işleten Pascal’ın kapısını çalıyor. Pascal, dönemin ticari mantığını çok iyi anlamış, cin fikirli bir tacir. Kadife koltuklar, perdeler ve mum ışıltılarıyla süslü restoranında iddiasız ve vasat düzeyde ancak müşteriyi tatmin edecek çeşitlilikte bir menü ile servetini büyütüyor. Pascal aynı zamanda Secondo’nun yasak ilişki sürdürdüğü Gabriella’nın kocası. Zengin olmuş, ancak ne damağındaki lezzet boşluğunu ne de kalbindeki duygusal açlığı doyurabilmiş.

Primo’nun ne kadar iyi bir aşçı olduğunu bilen Pascal kendisinden borç isteyen Secondo’ya ağabey-kardeş gelip kendi restoranında çalışmalarını teklif ediyor. Ancak Secondo teklifini kabul etmeyince bu defa başarının sırrının müşterinin istediği yemeği sunmaktan geçtiğini söyleyerek şaşırtıcı bir yardım teklifinde bulunuyor. Buna göre Paradise’ı kurtarmak için Pascal’ın arkadaşı, dönemin ünlü sanatçılarından Louis Prima’yı restorana davet etmeyi planlıyorlar. İkilinin dost ve arkadaşlarının yanı sıra gazetecilerin de yardımı ile Paradise’ın ünlenmesini sağlayacak bu gecenin büyük bir sansasyon yaratacağı düşünülüyor. Primo ve Secondo “Büyük Gece”ye hazırlanırken biz de ekran başından bu görsel şölene eşlik ediyoruz.

Secondo bu büyük davet için bankadaki son kuruşlarını harcarken, Primo içine tüm ruhunu kattığı muhteşem yemekler pişiriyor. Konuklar gelmeye başladığında heyecan da doruğa çıkıyor.  Bu esnada, arka fonda 1950’lerde hit olan Mambo Italiano’yu kendisi de İtalyan göçmeni bir Amerikalı olan Louis Prima’nın sesinden dinliyoruz. Neşeli yüzler, kahkahalar, boşaldıkça doldurulan kadehler ve danslar birazdan oturulacak muhteşem sofranın ön kutlaması gibi görünüyor.  Masaya geçildikten sonra çorbadan alınan ilk yudumla birlikte sofraya inanılmaz bir huzur ve dinginlik yayılıveriyor. Burada güzel pişirilmiş bir yemeği yemenin verdiği katıksız mutluluğu tüm konukların yüzünden okuyoruz. Primo’nun filme damgasını vuran sözlerinin doğruluğu bizim de yüzümüzde aynı gülümsemenin belirmesine neden oluyor: “Güzel bir yemek yemek Tanrıya yakın olmaktır”. 

Hazırlanan ve sofraya servis edilen yemekler arasında bir tanesi var ki unutulacak gibi değil.  Filmin Secondo’su  ve yönetmeni Stanley Tucci’nin annesinin yadigari olan bir tarif burada başrolü oynuyor. Aslında bana sorarsanız filmin gerçek başrol oyuncusu da “Timpano”. Akıllardan çıkmayacak kadar görkemli ve zahmetli bir yemek.  Filmin ardından Timpano o derece sükse yaratıyor ki, Stanley Tucci’nin annesi Joan Tropiano Tucci ve Büyük Gece filminde Stanley Tucci’ye Secondo rolünü layıkıyla oynayabilmesi için yardımcı olan Gianni Scappin kendi ailelerinin 200’ü aşan sayıdaki geleneksel İtalyan yemek tarifini bir araya getirerek bir kitap yazıyorlar. Kitabın kapağındaki resim de tahmin edebileceğiniz üzere Timpano oluyor.

Bizim perde pilavını andıran tarifin içerisinde yok yok. Öncelikle hamur yoğrulup elde açılıyor. Açılan hamur 35-36 cm çapında ve tahminen 15 cm derinliğinde önceden yağlanmış emaye bir kabın içerisine dikkatli bir şekilde seriliyor. Ardından haşladığımız makarnanın büyük kısmını domates sosu ile karıştırdıktan sonra emaye kabın en altına yerleştiriyoruz. Üzerine haşlanmış yumurta, iki farklı tip peynir, salam, önceden hazırladığımız irice misket köfteleri ve bir miktar daha domates sosunu ekliyoruz. Aynı şekilde kalan makarnayı tekrar Timpanonun üzerine ekledikten sonra kalan malzemeleri sırasıyla kaba ilave ediyoruz. Malzemenin tamamını kabın içerisine ilave ettikten sonra hamuru düzgün şekilde katlayarak Timpanomuzu pişmeye hazır hale getiriyoruz.  Fırınladıktan sonra ise hafif soğumasını bekleyip, ters çevirerek dilimliyoruz.

Primo ve Secondo’nun “Büyük Gece”si gerçekten de adına yaraşır bir şekilde sonlanıyor. Ben de filmin sonunu söylemeden burada sözlerimi noktalıyorum… İtalyan lezzetleriyle renklendireceğiniz bir akşama yaraşır bu filmi kaçırmayın…